EVLERİMİZ
Çemişgezek evleri Türk ev
mimarisinin ortak özelliklerini
taşımaktadır. Çemişgezek ilçe merkezinde, ova
köylerinde, nahiye köylerinde ve dağ köylerinde
evlerin mimarisinde küçük bazı farklılıklar
görünürse de evler genellikle iki katlıdır ve
kullanılan malzeme taş, kerpiç ve ağaçtan
oluşmaktadır. Ev parselleri çok büyük değildir ve
evler çoğu zaman birbirlerinden dar aralıklarla
ayrılırlar.
Çoğu iki katlı olan evlerin altı katında avlu, ahır,
ambar damı ve çark, üst katında ise mutfak, misafir
odası, oturma odası ve yatak odaları bulunur. Tuvalet
genellikle dışarıda veya evin ücra bir köşesindedir.
EVİN BÖLÜMLERİ
Havul (Avlu ) : Evin
alt katında yer alır. Avluya
ahşap ve iki kanatlı büyük
bir kapıdan girilir. Cümle
kapısı da denilen bu kapının
büyük olmasının sebebi yüklü
gelen hayvanların kolayca
avluya girmesini
sağlamaktır. Avlu evin
katlarını birbirine
bağlayan, toplu çalışmaların
yapıldığı ve yazın hayatın
geçtiği bir yerdir. Avlunun
açık ve kapalı yerleri
vardır. Güneş gören
yerlerinde sebzeler ipe
dizilerek kurutulur. Duvar
kenarında bacalı bir ocak
yer alır bunun yanında bazen
at nalı şeklinde bir ocak
bulunur. Bu ocakta bulgur
haşlanır, ayran kesilir,
hamamlık su ısıtılır ve
pekmez kaynatılır.
Ahır: Evin alt katındadır.
Pencereleri duvarın üst kısmında yer
alır. Pencerelerin altında duvara bitişik olarak
kerpiçten yapılmış yemlik bulunur. Yemliklerin
genişliği 50 cm, derinliği 20 cm kadardır. Yemlikler
yumuşak taşların oyulmasıyla da yapılır.
Ambar damı :
Tahıl, kurutulmuş
yiyeceklerle iş aletlerinin saklandığı yerdir. Burası
da ahır gibi küçük pencerelerle aydınlatılır.
Çark:
Bazen alt katta ambar damının bir kenarında,
bazen de üst katta yüklüğün bir kenarında yer alır.
Yıkanmak için yapılmış, yerden biraz yüksek,
kenarları hafifçe yükseltilmiş bir bölümdür. Tabanı
çimento şap yapılmıştır. Bir kenarındaki delikten
pis sular dışarıya akıtılır. Burada ısıtılmış sıcak
su ile maşrapa yardımı ile yıkanılır. Buradan duvara
gerilmiş bir ip veya tel üzerine peştamal asılır.
Bugün artık evlere su gelmesi ile çarklar banyo
haline getirilmiştir.
Ayvan:
Bazı evlerin üst katlarında bir yanı avluya
açık, diğer yanındaki pencereleri sokağa bakan ayvan
bulunur. Ayvanını üzeri kapalıdır. Bazen bir
duvarında ocak bulunur. Yazın bu ocakta ekmek
pişirilir, süt kaynatılır. Ayvan, avlu ile üst kat
odaları arasında bir düğüm noktasıdır. Yazın burada
çalışılır, dikiş dikilir, oturulur, yatılır.
Mutfak: Ailenin günlük oturduğu
yerdir. Duvarda bir ocak bulunur. Yemek burada
pişer. Pencere kenarında sediri kör dolapta ve
duvarda kapı seviyesindeki raflarda yer alır. Ayrıca
her mutfakta göze çarpan eşyalardan biri de duvarda
asılı olan tahtadan yapılmış bir kaşıklıktır.
Odalar: Oturma odası,
misafir odası ve yatak odası olarak düzenlenir.
Pencere kenarında mutlaka bir sedir bulunur. Sedirin
üzerine pamuktan yapılmış veya tezgahta dokunmuş
makat serilir. Onun üzerine sedirin kenarlarını
örtecek şekilde makat örtüsü yayılır. Bunun üzerine
de halı veya kilim konulur. Sırt yerine yastıklar
dizilir. Yastıkların işlemeli örtüleri vardır.
Odaların zeminine kilim, cicim veya halı serilir.
Bunların üzerine oda duvar kenarları boyunca
minderler konur. Büyükler ve hatırlılar sedire
küçükler yerdeki minderlere oturur. Duvarlarda duvar
halıları asılıdır. Duvar halısı yoksa işlemeli
bezden örtülük yapılıp üzerine elbiseler asılır.
Duvarlarda ayrıca ayet yazıları, resimler, hem süs
hem de nazarlık görevi yapan üzerlik ve silahlıklar
asılıdır. Yan duvarlarda duvarların içine oyulmuş
bulunan ve ufak tefek malzeme koymaya yarayan kör
dolaplar yer alır. Oda kapısının bir yanında yüklük
bulunur. Bu yüklüklerde yatak ve yorganlar muhafaza
edilir. Misafir odalarının çoğunda dışarıya bir çıkma
yapılır. Bu çıkmada çepeçevre pencereler
bulunur. Burası sokağa tamamen hakim olup evin en
önemli noktasıdır. Çıkmada ayrıca bir sedir bulunur.
Ahır
sekisi: Ahırın hemen üstünde yer alan bir
odadır. Kışın evin en sıcak bölümü olduğu için
genellikle burada oturulur. Yığma tekniğinde alt
katları taş, üst katları kerpiç ve bağdadi olarak
inşa olarak inşa edilen evlerin güneş ışığından
sürekli olarak yararlanacak şekilde yapılması da
Çemişgezek evlerinin ayrı bir özelliğidir.
<<----Geri Dön--->>
